Có một giai đoạn nhiều phụ huynh cùng trải qua: con từng học ổn, rồi dần dần điểm số đi xuống, mỗi lần mở sách vở là né tránh, thở dài, thậm chí nói "con học hoài không hiểu". Đó thường không phải vì con lười hay kém thông minh, mà vì con đang mắc kẹt ở tình trạng mất căn bản. Khi những viên gạch nền tảng bị thiếu, mọi kiến thức mới chồng lên đều dễ đổ. Hiểu đúng điều này là bước đầu tiên để đồng hành cùng con đi lên.
Dấu hiệu và nguyên nhân con mất gốc
Con mất căn bản thường có vài biểu hiện quen thuộc: sợ một môn học cụ thể, làm bài mới thì lúng túng vì thiếu kiến thức cũ, học trước quên sau, hoặc học rất chăm mà kết quả vẫn không cải thiện. Nguyên nhân có thể đến từ một giai đoạn con nghỉ học ngắt quãng, một chương nền tảng bị bỏ lỡ, tốc độ trên lớp quá nhanh so với con, hoặc đơn giản là con mất dần sự tự tin nên buông xuôi. Điều quan trọng: mất gốc là tình trạng có thể chữa được, không phải bản chất của con.
Các bước giúp con lấy lại nền tảng
Bước đầu tiên là xác định đúng lỗ hổng. Thay vì bắt con học lại tất cả, hãy cùng con tìm ra chính xác con đang hổng ở đâu, bằng cách xem lại các bài kiểm tra, hỏi con phần nào thấy khó nhất, hoặc nhờ thầy cô rà soát từ kiến thức gốc. Biết đúng điểm yếu giúp việc học tập trung và đỡ nản.
Bước thứ hai là học lại nền tảng theo đúng thứ tự. Kiến thức, đặc biệt là các môn như Toán, Vật lý, Hóa học hay Tiếng Anh, được xây theo tầng bậc. Con cần chắc phần trước rồi mới sang phần sau, không nên nhảy cóc. Học lại phần gốc tưởng là chậm nhưng thực ra là con đường nhanh nhất để con hiểu bài trên lớp trở lại.
Bước thứ ba là luyện tập vừa sức và tăng dần độ khó. Hãy bắt đầu từ những bài con làm được để nuôi lại cảm giác thành công, rồi nâng dần độ khó khi con đã vững. Mỗi bài làm đúng là một lần con tin hơn vào chính mình, và chính sự tự tin đó mới là động lực bền để con đi tiếp.
Vai trò của việc học kèm sát và phụ đạo đúng cách
Với học sinh mất gốc, một lớp đông đúng tiến độ chung đôi khi chưa đủ, vì con cần được đi chậm lại đúng nhịp của mình. Đây là lúc việc học kèm sát, phụ đạo hay dạy 1 kèm 1 phát huy tác dụng: thầy cô có thể lấp từng lỗ hổng, giảng lại đến khi con thật sự hiểu, giao bài vừa sức và theo dõi tiến bộ từng buổi. Tại Hệ Thống Giáo Dục Á Đông, chúng tôi luôn tâm niệm "lấy học sinh làm trung tâm", nghĩa là đồng hành theo đúng điểm xuất phát của mỗi em, kiên nhẫn xây lại nền tảng thay vì chạy theo thành tích.
Lấy lại gốc là một hành trình cần thời gian và sự kiên nhẫn, cả từ con lẫn từ cha mẹ. Xin đừng vội trách khi con chưa tiến bộ ngay; một lời động viên đúng lúc đôi khi quý hơn nhiều bài giảng. Chỉ cần con được đồng hành đúng cách và không bỏ cuộc, việc học sẽ dần trở lại nhẹ nhàng, và nụ cười tự tin của con nhất định sẽ quay về.